Oude kerk Naaldwijk (Toren)

te Naaldwijk

Opdrachtgever Gemeente Westland
Architect Rothuizen Erfgoed
Aannemer Jurriëns / Orly en Endevoets
Constructeur Vianen Bouwadvies
E-installaties Kuyvenhoven Elektrotechniek
Directievoerder Vlaming Erfgoed/ Rothuizen Erfgoed
Bouwtijd 2014
gewerkt aan:
  • Bouwkundige opname, Urgentie rapportage, restauratieplan, bestekken, tekeningen, aanbesteding, begeleiding, toezicht en directievoering

bouwbord

 

 

Restauratie van de toren van de Oude Kerk van Naaldwijk

Bij de heropening van de kerk na de laatste restauratie beloofde wethouder A. Weverling dat de Gemeente Westland de handschoen op zou pakken en de toren zou laten restaureren. Die belofte wordt op dit moment ingelost, de restauratie is in volle gang.

Napoleon BonaparteDit initiatief van de Gemeente was niet vanzelfsprekend. In de Franse Tijd zijn de meeste kerktorens van de Noordelijke Nederlanden onteigend omdat zij van strategisch militair belang waren. De torens vormden herkenningspunten in het landschap en boden overzicht over de omgeving. Na de Franse Tijd is het eigendom van deze torens over gegaan naar de gemeenten, omdat deze op de torens hun uurwerken hadden en de klokken gebruikten voor het alarmeren van de bevolking. Het eigendom kan echter niet onomstotelijk bewezen worden. Desondanks voelde de Gemeente de verantwoordelijkheid voor de toren en zodoende kon in april 2014 de aftrap van de restauratie gegeven worden.

101_7267De kerk en de toren zijn in de jaren 30 ingrijpend gerestaureerd. Door de eeuwen heen was het gebouw stapje voor stapje gemoderniseerd. Bij de restauratie zijn deze latere aanpassingen weer verwijderd en werd het gebouw “terug gebracht” naar de vroeg Gotische vormgeving die het nu nog heeft. Daarbij werd zwaar ingegrepen en werden grote delen van het metselwerk vervangen. Deels gebeurde dit door de buitenschil te vervangen maar er zijn ook delen opnieuw gebouwd. Hierin ligt een belangrijke oorzaak van de problemen die restauratie nu nodig maken. Het idee dat vroeger het vakmanschap beter was dient, in ieder geval aan de toren van Naaldwijk, bijgesteld te worden. Waar schillen van het metselwerk zijn vervangen zijn die slecht verankerd in het achterliggende metselwerk. De zachte steen is gemetseld met een hele harde mortel en heel ondiep gevoegd. De restauratie van het metselwerk gaat dus vooral over het deels weer opnieuw metselen van de restauratie uit de jaren 30. Tegelijkertijd wordt asbest uit de toren gesaneerd, de houtconstructie hersteld, de leien en loden dakbedekking hersteld en de beiaarddiersruimte vervangen en veiliger bereikbaar gemaakt. Alles wordt nu zo uitgevoerd dat onderhoud in de komende jaren niet nodig is.

Om te zorgen dat de kwaliteit van de restauratie zo hoog mogelijk zou zijn is voor een bijzondere manier van aanbesteden gekozen. In tegenstelling tot de normale manier van aanbesteden is niet gezocht naar één hoofdaannemer die zijn onderaannemers selecteert, maar is het werk opgeknipt in delen. Apart zijn de delen aanbesteed die normaal uitgevoerd worden door de belangrijkste hoofdaannemers. Door deze zorgvuldig te kiezen is men er zeker van dat het werk uitgevoerd wordt door de voor dat soort werk beste partij. Zo is de steiger en de bouwplaats, het metselwerk en de  overige bouwkundige delen en de coördinatie als drie aparte werken aanbesteed. Voor de eerste twee delen ( steigerwerk en gevelrestauratie) bleek Orly en Endevoets Groep de meest gunstige aanbieding te hebben gedaan en Aannemingsbedrijf H.J. Jurriens b.v. voor het bouwkundig werk en de coördinatie.

Het vinden van de juiste steen, die vaak apart moet worden gebakken voor een project kost vaak veel tijd, waardoor de planning onder druk komt te staan. De verleiding wordt dan groot om toch een net iets minder passende steen te kiezen. Om ook hier de kwaliteit zo hoog mogelijk te houden heeft de Gemeente, ver voor de start van het werk een groot deel van de stenen zelf gekocht, zodat ze klaar lagen op het moment dat ze nodig waren.

Een terdege voorbereiding en begeleiding  heeft er voor gezorgd dat, op de slechter dan verwachte leibedekking na, er geen noemenswaardige tegenvallers zijn geweest. De verwachting is, dat de restauratie binnen budget kan worden afgerond, inclusief het intensiever aanpakken van de leibedekking.

Men had gehoopt om alle werkzaamheden voor de zomerbloemen tentoonstelling gereed te kunnen krijgen, inclusief het leiwerk. Dat bleek wat te ambitieus. Een intensivering van werkzaamheden zou ten koste van de kwaliteit van het werk kunnen gaan en omwille van de kwaliteit is in overleg gekozen om deze ambitie los te laten. Volgens planning zal de steiger eind september worden afgebroken en zal de bouwplaats begin oktober opgeruimd zijn.

 

Hieronder kunt u een kijkje “achter de schermen” nemen  van de restauratie die nu wordt uitgevoerd: