Restauratieadvies
Erfgoedadvies op maat
Restaureren betekent herstel van ‘vroegere toestanden’. Maar dat is uiteraard makkelijker gezegd dan gedaan. Veel aspecten moeten hierbij worden afgewogen, b.v. een gebouw kan in zijn geschiedenis meerdere ’toestanden’ hebben gekend. Welke van deze toestanden dient dan hersteld te worden en op welke wijze, met welke materialen en met welke technieken? Dient de toestand te worden aangepast aan een gewijzigde functie of omstandigheid? Dit zijn heel gebruikelijk afwegingen die gemaakt moeten worden om een monument op een ethisch- en technisch verantwoordelijke wijze in stand te kunnen houden. We adviseren u graag over de conventionele methodes van instandhouding van erfgoed: restauratie, renovatie en consolidatie. Tevens kunnen wij u helpen om uw monument naar een volgende levensfase te brengen, middels herbestemming.
Restauratie
Consolidatie
Renovatie
Herbestemming
Restauratie
Restaureren is het weer in goede staat brengen van een monumentaal of cultuurhistorisch interessant object dat (deels) bouwvallig is geworden.
Met betrekking tot monumenten geldt de stelregel: “Conserveren is beter dan repareren; repareren is beter dan restaureren en restaureren is beter dan vervangen“. Deze basisregel geldt in restauratie-afwegingen altijd als startpunt, maar kan niet altijd gevolgd worden omdat monumenten soms ook economisch rendabel moeten zijn en functioneel blijven. Vaak geldt: ‘doe zo min mogelijk maar zo veel als nodig is en bij voorkeur reversibel’.
Bij het bepalen van de nodige ingreep wordt gebruik gemaakt van z.g. restauratieladder.
Consolidatie
In de gebouwde monumentenzorg zijn consoliderende werkzaamheden erop gericht het proces van verval te remmen of te stoppen en eventuele dreigende instorting te voorkomen. Het kan gaan om bouwkundig herstel aan bijvoorbeeld een ruïne zelf, maar ook aan het aanbrengen van beschermende hulpconstructies die het gebouw vreemd zijn.
Consolidatie kan soms gepaard gaan met gedeeltelijke reconstructie (herbouwen van verdwenen gedeelten) of herstel met nieuwe bouwdelen en eigentijdse materialen of beide wanneer een deel gereconstrueerd wordt en er nieuwe bouwdelen worden toegevoegd. Consolidatie wordt vaak toegepast bij ruïnes, stadsmuren en forten.
Renovatie
Renovatie of renoveren is het (gedeeltelijk) vernieuwen van een bestaand pand, waardoor het weer- of beter bruikbaar wordt naar de dan geldende maatstaven, normen en wensen.
Het gaat bijvoorbeeld om het vernieuwen van de keuken, het isoleren van muren, vloeren en daken. Het vergroten van ruimten door samentrekken van kleinere ruimten. Het plaatsen van zonnepanelen en/ of andere installaties. Het gaat bij renovatie dus om het functionele aspect van het gebouw voornamelijk het gebruik, dit in tegenstelling met een restauratie waarbij het behoud van de cultuurhistorische waarde het belangrijkste is. Afhankelijk van de monumentale waardenstelling, wordt vaak zowel het interieur als het exterieur aangepakt.
Herbestemming
Een monument kan zijn oorspronkelijke functie kwijtraken en leeg komen te staan. Verlies van functie is de grootste bedreiging voor erfgoed. Gelukkig is dit binnen de erfgoedsector ook erkent en wordt het gestimuleerd om monumenten in gebruik te houden. In afgelopen jaren heeft veel religieus, militair en industrieel erfgoed een nieuwe invulling gekregen. Bij herbestemming is van belang om functionele mogelijkheden, bouwtechnische staat van het monument, financiële aspecten en monumentale waarden van het erfgoed tegen elkaar af te wegen. Wij helpen u graag om deze analyse te maken. Ook mogelijke bouwfysische en energetische verbetering aan het pand worden hier in meegenomen.
Wij kunnen voor u een compleet restauratie traject uitwerken en uitvoeren:
Coördinatie van Restauratieplan
- Archeologisch/bouwhistorisch onderzoek
- Cultuurhistorische Waardenstelling
- Verkenning van mogelijk aanwezige beschermde flora & fauna
- Bouwfysische analyse
- Constructieanalyse
Bouwkundig advies
- Opmeten en tekenen bestaande situatie
- Bouwkundige opname en rapportage
- Hersteladvies en detaillering
- Plan voor restauratie van het casco
- Bestek, tekeningen
- Ontheffing en vergunningaanvraag
- Aanbesteding en begeleiding tijdens de uitvoering
- Onderhoudsplan en eventueel beheer
Kostenadvies
- Opstellen kostenramingen en begrotingen
- Haalbaarheidsstudie’s en exploitatie-ananlyses
- Subsidieaanvragen
- Kostenbewaking
- Vervaardigen van een MJOP en eventueel beheerplan
Restauratiebestek
Het restauratiebestek is het resultaat van samenwerking tussen de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed, stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg, de VAWR en STABU. Het doel van dit nieuw instrument is, dat alle partijen in de restauratieketen het werk op dezelfde wijze zullen gaan omschrijven, zodat het kwaliteitsniveau beter bewaakt kan worden en de misverstanden bij zowel prijsvorming, als in de uitvoering voorkomen kunnen worden. Vlaming Erfgoed was betrokken in de klankbordgroep van de VAWR met als doel het creëren van het modelrestauratiebestek in het STABU systeem. Volker Vlaming heeft in opdracht van ERM ( Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg) het onderdeel historisch schilderwerk (URL 4009) vertaald naar nieuwe restauratiestandaard van STABU. Uiteraard kan Vlaming Erfgoed de werkomschrijving van de benodigde werkzaamheden voor uw monumentale gebouw volgens de nieuwe methodiek verzorgen.
“Het verschil tussen een gewoon bestek en een restauratiebestek is dat het restauratiebestek een bestaand werk beschrijft. Dat vereist naast een omschrijving van het resultaat dat wordt beoogd, ook een omschrijving hoe je met het bestaande werk om gaat. Tot nu toe gaven verschillende partijen een eigen draai aan de omschrijving van het werk maar met het restauratiebestek worden omschrijvingen meer gestandaardiseerd o.b.v. van de juiste achterliggende kennisbronnen, te weten de uitvoeringsrichtlijnen. Dat biedt meer duidelijkheid.” Stefan van Katier
In december 2017 werd voor de eerste keer bij het Nationaal Restauratiecentrum (NRC) in Amersfoort de cursus Toepassen van het restauratiebestek gegeven. Volker Vlaming (Vlaming Erfgoed) in samenwerking met Stefan van Katier (Kabu BV) hebben de cursus en de syllabus ontwikkeld en doceren deze cursus. Meer over de inhoud van de cursus is te vinden op de pagina van NRC.